Protez makyaj ve peruk ile oynamak nasıl bir deneyim?

Makyaj sandalyesine oturduğumda dışarısı daha aydınlanmamıştı ve aynada yirmi beş yaşında bir yüz vardı. Kalktığımda karşımda altmışlarında, alnında derin bir yara izi olan bir köylü duruyordu. Oyunculuğa başlayalı iki yıl olmuştu ve ilk kez bir dönem dizisinde protez makyaj ve peruk ile oynayacaktım. Bunu anlatmak istiyorum, çünkü o gün kimse bana bilmediğim küçük şeyleri söylememişti ve birkaçını zor yoldan öğrendim.

Sandalyede geçen ilk saatler

Protez makyaj sanıldığı gibi birkaç dakikalık bir iş değil. Önce cildim temizlendi, sonra yüzüme önceden kalıbı alınıp hazırlanmış parçalar yapıştırıldı: alnıma yara izi, elmacık kemiklerimin altına sarkmış deri. Kenarları cilde eritildi, üstü boyandı, kırışıklar tek tek çizildi. Bu sürede kıpırdamamam, konuşmamam, hatta gülmemem gerekiyordu. Makyaj ekibinden biri o sabah bana bu sandalyenin ilk sahnem olduğunu söyledi. Haklıydı. Sessizce oturup karakteri düşünmek için o saatlerden daha iyi bir zaman bulamadım.

Protezden günler önce bir de cilt testi yapılmıştı. Kullanılan yapıştırıcı ve malzemenin bende tepki yapıp yapmadığına bakıldı. O zaman bunu önemsememiştim, şimdi önemsiyorum. Hassas bir cildin ya da bilinen bir alerjin varsa bunu en baştan söylemelisin.

Protez yüzün çalışmasını değiştiriyor

İlk provada yönetmen benden birkaç kez daha fazlasını istedi. Ben yüzümle bir şey yapıyordum ama monitörde görünmüyordu. Protez, cildin altındaki küçük hareketleri yutuyor; özellikle alın ve yanaklar daha az oynuyor. Bunu abartıyla telafi etmeye çalıştım ve bu sefer de yapay durdu. Sonunda işin gözlerde ve nefeste olduğunu anladım. Protezin kapatmadığı yer göz çevresiydi ve oradan oynamak gerekiyordu.

Konuşmak da biraz farklıydı. Üst dudağa yakın bir parça olduğu için bazı sesleri çıkarırken ağzımın hareketi değişti. Repliklerimi o yüzle birkaç kez yüksek sesle söylemek, sahneyi oynamadan önce ağzımın yeni hâline alışmamı sağladı.

Sıcak da ayrı bir mesele. Dış çekimde terledikçe protez kenarları kalkmaya başladı. Makyaj ekibi her alıştan sonra yanıma gelip kontrol etti. O gün kendi yüzüme dokunmamam gerektiğini öğrendim, kaşınsa bile.

Peruk başka bir hikâye

Dönem dizisi olduğu için perukun biçimi o yılların saç modeline göre hazırlanmıştı: yandan ayrılmış, kırçıllı, biraz dağınık. Kendi saçım kısaydı ama perukun altında düz durması için yine de sıkıca toplanıp ince bir fileyle kapatıldı. Peruk tokalarla ve bazı yerlerinden yapıştırıcıyla sabitlendi. İlk saatlerde fark etmedim bile. Öğleden sonra başımda hafif bir sızı başladı, akşama doğru da kaşıntı. Bir çekim arasında perukun kenarını parmağımla kaldırıp kaşıdım ve öndeki saç çizgisi kaydı. Kuaför ekibi sessizce gelip düzeltti ama epey zaman kaybettik.

Sonra öğrendim ki kaşıntı ya da sızı olduğunda yapılacak şey bunu ekibe söylemek. Onların elinde bunun için yöntemler var: tokanın yerini değiştirmek, biraz gevşetmek, nazikçe bastırmak. Ben ise kendi çözümümü bulmaya çalışmıştım.

Yaptığım hatalar ve şimdi yaptıklarım

İlk gün öğle yemeğinde normal bir tabak aldım. Ağzımı fazla açtım, çiğnerken yanaktaki protezin kenarı kıpırdadı. Şimdi bu tür günlerde yumuşak, küçük lokmalarla yenen şeyler seçiyor, suyu pipetle içiyorum. Telefonu yüzüme dayayıp konuşmak da makyajı silebiliyor, artık kulaklık kullanıyorum. Kostüm de işin içinde: dönem kıyafetleri ağır ve katlı olabiliyor, tuvalet molası bile planlama istiyor.

En büyük hatam ise akşamdı. O kadar yorgundum ki protezin bir parçasını kendim çekip çıkarmaya kalktım. Cildim kızardı ve iki gün geçmedi. Protez özel bir çözücüyle, makyaj ekibinin elinde çıkarılır. Sabır gerekiyor, çünkü ertesi sabah aynı yüze yeniden yapıştırılacaksa o cildin sağlam kalması şart. Akşamları artık cildimi nazikçe temizleyip nemlendiriyor, erken yatıyorum.

Bir dahaki sefere

Bugün biri bana ilk protezli çekimine gideceğini söylese ona şunları söylerdim: sabah aç gitme ama ağır da yeme, hassasiyetlerini ekibe anlat, yüzüne ve saçına dokunma isteğini ekibe devret. Bir de karakterle aynada tanış. Makyaj bittiğinde birkaç dakika kendine bak, yürüyüşünün ve sesinin bu yüzle nasıl değiştiğini dene. O sabah aynada gördüğüm yaşlı adam, bana o rolü masada okurken anlamadığım çok şey öğretti. Hazır hissettiğinde başvuru formunu doldurabilirsin. Bu konuda Dizi Film Oyuncularının Özellikleri yazısına da göz atabilirsin.

Sık sorulan sorular

Protez makyaj malzemelerine alerjim varsa rolü alamaz mıyım?

Bu durumu en başta makyaj ekibine ve yapıma söylersen çoğu zaman farklı malzemelerle bir çözüm aranır. Çekimden önce cilt testi yapılmasının nedeni de budur. Bilinen bir cilt rahatsızlığın varsa kendi doktorunun görüşünü almak da iyi olur.

Dönem dizisi için saçımı kestirmem ya da boyatmam istenebilir mi?

İstenebilir; bazı roller peruk yerine oyuncunun kendi saçıyla çalışmayı tercih eder. Bu tür bir değişiklik genelde sözleşme aşamasında konuşulur. Kabul etmeden önce diğer işlerini nasıl etkileyeceğini düşünmen ve kararını açıkça bildirmen gerekir.

Protezli bir rol için seçmeye makyajla mı girilir?

Hayır, seçmeler genellikle sade, kendi yüzünle yapılır. Yapım oyunculuğuna ve yüzünün yapısına bakar, makyajı sonra tasarlar. Karakterin yaşını ya da hâlini beden ve sesinle göstermen yeterlidir.